etnologia.pl

etnologia, kultura, antropologia

Książki dla ciekawych Świata Egzotyczne albumy · Fascynujące opisy Niesamowite miejsca

ISSN 2081-8335

09 września 2010 | 251 dzień roku

O nas
Zadaniem, jakie stawiamy przed sobą, jest uwolnienie etnologii z jej akademickiej niedostępności; wykazanie ... czytaj...

etnologiczne spojrzenie na rzeczywistość

etnologia, kultura, antropologia

   16.08.2010
Cyganie środkowoazjatyccy - ofiary rozpadu Związku Radzieckiego
więcej

Prasa - Przegląd

Kwartalnik Barbarzyńca 12 (2008)

Nowy numer Barbarzyńcy Stowarzyszenia Antropologicznego "Archipelagi Kultury" już w sprzedaży. Redakcję tworzą studenci Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. W środku:

1. JAK W INDIACH - KRÓLOWA JAPONII
Dariusz Żukowski
Przestrzeń muzeum otwiera długi lastrykowy hol.

Szybki rzut oka wokół (osiemdziesiąte remontowane w dziewięćdziesiątych). Po lewej zasuszony człowiek za małym biureczkiem, wysoka bryła maszyny Nescafé, kolorowy szum dziecięcych ubranek, kakofoniczny atak spiętrzonych głosów. Potem szatnia, płaszcze, szatniarka, bloczek, którego nie wolno zgubić ("Można powiesić te dwa razem". "Panie, jasne, że dwa pójdą na jeden, i tak miejsca nie ma"). We właściwą część muzeum zanurzam się bez dalszej zwłoki, z nagła, a podróż jest krótka, bo tylko kilka kroków za przeszklone gierkowskie drzwi.

2. ETNOGRAFIA ŻYWYCH LUDZI - WYWIAD Z ANTONIM BARTOSZEM
Weronika Chodacz
"Etnografia jest dla mnie ważna. Mówi wiele o mnie samym, mówi wiele o drugim człowieku. Uświadamia znaki tożsamości, sposoby życia."
Wywiad z Antonim Bartoszem, dyrektorem Muzeum Etnograficznego w Krakowie.
2008-06-26

3. ANALIZA RECEPCJI SERIALU SIÓDME NIEBO W POLSCE
Filip Wróblewski
Siódme niebo stanowi niebywale użyteczną fuzję w obrębie tradycyjnego światoobrazu, łączącą duchowieństwo z rodziną.

Jako tekst kultury reprezentujący pokrewne wartości i tradycyjny model życia rodzinnego, którym chlubią się Polacy, przeszczepiony na rodzimy grunt, winien spotkać się z życzliwym przyjęciem odbiorców.

Niezależnie czy to wyłącznie polska cecha, czy nie, koloryt lokalny wymusza obecność księży w mediach, a zwłaszcza w stereotypowych przedstawieniach społeczeństwa. Nie dziwi zatem popularność seriali takich jak Plebania czy Ranczo, potwierdzających niebagatelną rolę kapłanów w życiu wspólnot lokalnych i ogólnopaństwowych. Ów klerykalizm telewizji może drażnić, o czym świadczy dosadność wypowiedzi jednego z respondentów Mateusza Halawy, zarzucającego mediom nadreprezentację światopoglądu katolickiego.

4. ŚWIAT JAKO BEZPRZEDMIOTOWOŚĆ. UTOPIJNE ASPEKTY SUPREMATYZMU KAZIMIERZA MALEWICZA
Przemysław Chodań
"Posiłkując się wizją komunikacji bezpośredniej awangarda wydawała na świat wiele utopii językowych "wynikających z wszelkiego rodzaju naruszenia kodów łącznie z ich eliminacją (...)." Nowy język miał być wyrazem wolności i próbą przezwyciężania kulturowej alienacji, miał być językiem w pełni autorskim i uniwersalnym zarazem."

"Według Malewicza rolą artysty i sztuki było dojście do duchowej wiedzy o rzeczywistość i prawach nią rządzących oraz dzielenie się tą wiedzą z bliźnimi. "Skoro za przyczyną suprematyzmu sztuka doszła do teraz do samej siebie - do swej czystej, nieutylitarnej formy - i poznała oczywistość bezprzedmiotowego doznania, to w konsekwencji próbuje ustanowić nowy, prawdziwy porządek świata oraz nowy światopogląd."

5. CO SIĘ KRYJE W "NASZEJ KLASIE"
Sebastian Liszka
Fenomen portalu "Nasza klasa" jest zjawiskiem bez precedensu w rozwoju internetowych społeczności w Polsce. Wzrastająca do niedawna w tempie ponad miliona na miesiąc liczba użytkowników wskazuje na to, że twórcy portalu idealnie trafili w szereg masowych potrzeb.

Celem portalu jest odtworzenie w wirtualnej rzeczywistości dziesiątek tysięcy klas (czy studenckich grup), które przywracałyby relacje niegdyś istniejących klas szkolnych (oraz ich towarzyskich i rodzinnych powiązań) ze wszystkich typów szkół - od podstawówek po uniwersytety, w przedziale czasowym sięgającym czasów przedwojennych. W tak utworzonych ponownie klasach spotkać się mogą osoby, które raczej przypadek i konieczność wynikająca z miejsca zamieszkania (obowiązek szkolny i lokalizacja) połączyły w ramach jednej instytucji - szkoły.

6. MALARSKIE PRÓBY ŚMIERCI KAZIMIERZA MALEWICZA
Krzysztof Pietrala
W nowym budynku Galerii Tretiakowskiej, na ekspozycji poświęconej rosyjskim malarzom awangardowyn trzech pierwszych dekad XX wieku, wisi obraz kuriozum. Przeciętny turysta poświęca mu nie więcej niż dwadzieścia sekund (wliczając w to przeczytanie skrótowej notki o autorze, czasie powstania dzieła etc.), zachwyca się nim jak egzotycznym zwierzęciem obwożonym po prowincji w metalowej klatce. Niewiele tu przecież do oglądania - na pierwszy, i jedyny, rzut oka dwa kolory, dwa elementy, więc to niecałe pół minuty jest jak gdyby rozgrzeszone. Ktoś kupi plakatową reprodukcję, "żeby pokazać znajomym" jako souvenir z podróży. Z drugiej strony wiele już napisano o walorach artystycznych tego obrazu, umieszczono go sprawnie w dziejach sztuki malarskiej i tym samym zamknięto mu usta. Co się jednak stanie, jeśli na chwilę wyciągnie się go z zagłuszających się wzajemnie interpretacji, zabierze sprzed pobieżnych oczu zwiedzających, sprzed złośliwych uśmiechów? Co powie, kiedy znajdziemy się z nim sam na sam, kiedy będzie już mógł mówić?

7. FITZCARRALDO - WYWIAD Z BORYSEM MALKINEM
Artur Karwat
Wywiad z Borysem Malkinem - etnografem, który zajmuje się głównie tubylczymi kulturami Ameryki Południowej. Zebrał imponujące ilości wytworów tych społeczności. Jest także fotografem, filmowcem-dokumentalistą, podróżnikiem i entomologiem. Rocznik 1917. Niestrudzony pasjonat i kolekcjoner. Niestety, mało znany w Polsce.
2008-06-30

8. TRUP I ESTETYKA
Weronika Chodacz
Zygmunt Bauman proponuje przeformułowanie kartezjańskiego cogito na "krzyczę, więc jestem". Taki charakter mają współczesne media. "Uwagę publiczną, chronicznie przytępioną i zblazowaną przez atrakcje coraz to liczniejsze, krzykliwsze i coraz bardziej niesamowite, przyciągnąć mogą tylko zdarzenia szokujące, i to szokujące bardziej niż wstrząsy wczorajsze. Jeśli zatem o pożądaną siłę wstrząsu idzie, działa niejako tendencja jednoznacznie i uparcie zwyżkowa".

Zdjęcia World Press Photo nie potwierdzają tej tendencji. Zataczają raczej pewien krąg, od twórczych zdjęć poruszających różnorodną tematykę po coraz bardziej drastyczne (ich brutalność staje się największa w czasie wojny w Wietnamie w latach 60. oraz później, w latach 80.), po czym znowu w latach 90. stają się coraz bardziej artystyczne i mniej dosłowne.

9. KOBIETA W HABICIE - O WIZUALNOŚCI SIOSTRY ZAKONNEJ
Agnieszka Poźniak
O problemie ciała i cielesności napisano już wiele. Można powiedzieć, że "cielesność" stała się jedną z kategorii opisu świata, a ciało jest dziś raczej manifestacją kulturową, znakiem bardziej kulturowym niż biologicznym. Materia ukrywająca ciało - strój - przez wieki pełnił funkcję semiotyczną, odsyłając "widza" do pozycji społecznej, pełnionej funkcji i miejsca zajmowanego w społeczeństwie. Wszystkie te "znaczenia" we współczesnej, zwłaszcza damskiej, modzie zdają się zanikać, a co najmniej zostają sprowadzone do jednego, dominującego, eksponującego "kobiecość". Kobiecość, której głównym atrybutem jest raczej brak zakrycia i ciągłe wysyłanie sygnałów erotycznych. Współczesna moda raczej rozbiera niż ubiera kobiece ciało. Istnieje jednak pewien, pochodzący z przeszłości, styl ubierania się, który niewątpliwie silnie zachował historyczną funkcję wskazywania na status społeczny noszącej go osoby. Jest nim habit zakonny, który dla osób konsekrowanych dekoduje ciąg znaczeń związanych z określonymi wartościami, stylem życia, konkretnym charyzmatem. Przez społeczeństwo jest on również dostrzegany i odczytywany, jednak nie koniecznie i nie do końca tak, jak o tym mówią i jak chciałyby tego same siostry zakonne.

10. JĘZYK, POZNANIE I RZECZYWISTOŚĆ W SEMANTYCE OGÓLNEJ ALFREDA KORZYBSKIEGO
Paweł Kamiński
Tematem artykułu będą pewne wątki filozofii Alfreda Korzybskiego - polskiego filozofa i naukowca społecznego, który jest mało popularny w literaturze polskiej. Znany był i wciąż jest jako twórca semantyki ogólnej, będącej wówczas pierwszą syntezą pojawiających się już nieco wcześniej głosów wskazujących na niekompatybilność paradygmatu arystotelesowo-euklidesowo-newtonowskiego w stosunku do opisywanej przezeń rzeczywistości (włączając w to człowieka i miejsce, które w niej zajmuje). Dzięki sformułowaniu systemu nie-arystotelesowskiego Korzybski był jednym z pierwszych, którzy w sposób spójny metodologicznie dokonali krytyki zastanej wizji świata.

W sytuacji zmiany paradygmatu daleko idącemu przeformułowaniu ulega werbalna tkanka teorii zorganizowanych wokół podstawowych pojęć dotychczas panujących struktur myślenia. Na gruncie fizyki pojawiła się perspektywa kwantowa, która w sposób gruntowny przepojęciowiała mechanicystyczną fizykę Newtona. Najbardziej zauważalnej reorganizacji uległy pojęcia takie, jak czas i przestrzeń, które zaczęto postrzegać już nie tak absolutystycznie, jak to było u Newtona, lecz relatywnie - zamieniono je w czasoprzestrzeń u Einsteina, dzięki czemu ujawniły się związki do tej pory niezauważane.

Oraz recenzje:

10. TIM DANT, KULTURA MATERIALNA W RZECZYWISTOŚCI SPOŁECZNEJ
Katarzyna Nowak

11. SASKIA SASSEN, GLOBALIZACJA
Jakub Steblik

12. KONRAD T. LEWANDOWSKI, POCHWAŁA HEREZJI
Mariusz Nieroda

© Copyright etnologia.pl 2006-2010 | Design: Luka Cvrk | Zasady współpracy: Regulamin | Administrator: kontakt